Home / Sözlük / Çek Nedir? Çek Defteri Nasıl Alınır? (Ayrıntılı İnceleme)

Çek Nedir? Çek Defteri Nasıl Alınır? (Ayrıntılı İnceleme)

Bu yazımızda çek nedir, nasıl alınır, çek defteri fiyatları gibi sorularınıza ayrıntılı bir şekilde cevaplar bulabileceksiniz. Piyasalar için önemli ödeme aracı olan çek ile ilgili tüm bilgileri size aktarmaya çalışacağız.

Çek, dünya üzerinde yaygın kullanım alanı olan önemli bir ödeme aracıdır. Ülkemizde diğer ülkelerden farklı olarak vadeli ödeme aracı olarak kullanılan kıymetli bir evrak niteliğindedir.

Bir çek kaşideci (çeki düzenleyen kişi) tarafından yazıldığı tarihten vadesi gelene kadar birkaç el değiştirebilir. Buda bir çekin birden fazla ticari işlerde kullanılması demektir.

Gerek tüzel gerekse de özel kişilere bankalar tarafından verilen çekler, piyasalarda prestij göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bunun nedeni basittir. Bankalar müşterilerine kullanmaları için çek verirken, belirledikleri şartları sağlamalarını isterler. Çek defteri alımı şartlarında teminat miktarı belirlenir ve her bir çek yaprağı için bankaların istedikleri fiyatları mevcuttur.

Bankaların Verdiği Çek Nedir?

Bankalar tarafından bastırılan, içlerinde en az 10 çek yaprağı bulunan, nakit harici ticari işlerde kullanılması amacıyla üretilen, üzerinde kaşideci ve banka bilgileri bulunan koçana çek karnesi denir.

Standart bir çek defteri 10 veya 20 sayfadan oluşur. Fakat bankalar 100 ve 500 yapraklı sürekli form olarak da verilebilmektedir.  Çek defterinin her bir sayfasında veren bankanın ticari unvanı, şubesi, ödeme yeri, çeki düzenleyen kişinin imzası, ödeme tarihi bulunmak zorundadır.

Çek Nedir? Çek Defteri Nasıl Alınır? (Ayrıntılı İnceleme)

Bankadan Çek Defteri Nasıl Alınır?

Çek defteri bankalardan alınır. Bu yüzden öncelikle bankaların şartları ve özellikleri incelenmelidir. Kişiler ihtiyacına göre Türk Lirası veya Yabancı Para çek karnesi başvurusunu banka şubesine giderek yapabilirler.

Çek defteri almak için gerekli belgeler her bankada farklı olabilmektedir. Genel olarak bankalar istediği evraklar arasında T.C. Kimlik Belgesi, ikametgâh belgesi ve sabıka kaydı yer almaktadır. Bunlar haricinde bankalar müşterilerinden çek başvurusu sırasında teminat göstermelerini de isteyebilmektedir.

Bankalar ödenmeyen, karşılıksız çıkan çekler için çekin verildiği kişilere sorumluluk tutarı ödemek zorundadırlar. 5941 sayılı çek kanunu uyarınca, Resmi Gazetede TCMB tarafından yayımlanan tebliğe göre 2018 yılında bankaların ödemekle yükümlü olduğu 1.600 TL, 2019 yılında 28 Ocak itibariyle 2.030 TL’ye çıkarılmıştır.

Bu nedenle bankalar çek başvurusu yapan yeni müşterilerinden, sorumlu oldukları her bir çek yaprağı başına ücret talep edebilmektedirler. Bir çek defterinde en az 10 çek yaprağı bulunduğunu düşünürsek teminat miktarı hayli yüksek olacaktır.

Bankaların Çek Defteri Fiyatları

Bankalar çek defteri başvurusunu kabul ettiği müşterilerinden ayrıca çek defteri parası da almaktadırlar. 10 yapraklı çek defteri fiyatları 30 TL ile 500 TL arasında değişirken, 25 yapraklı çek defteri fiyatları 60 TL ile 1000 TL arasında bankaya göre farklılık gösterebilmektedir.

Çek sayfalarına müşteri isteğine göre firmanın logosu basılabilmektedir.  Bu gibi durumlarda çek defteri fiyatları artış göstermektedir.

Çek Defteri Türleri Nelerdir?

Çekler günümüzde piyasalarda sıkça kullanılan, ticari faaliyetlerin yürümesinde önemli rol oynayan vadeli ödeme aracı niteliğindedir. Yaygın kullanımı beraberinde çek defterinin bir çok çeşidine rastlayabilmekteyiz. Ülkemizde çek defteri çeşitleri 6 şekilde bulunmaktadır.

Gerçek Kişi Çek Karnesi: T.C. Kimlik Numarasına sahip gerçek kişilere verilen çek türüdür. Bankada yüksek miktarda mevduat hesabı sahibi olan kişilere veya şirket ortaklarına verilir. Çek yazılırken üzerine lehdar (çeki alacak kişi) bilgilerinin olması gerekmektedir.

Gerçek Kişi Hamiline Çek Karnesi: Gerçek kişi çek karnesi ile aynı özellikleri taşır. Fakat çekin üzerine hamiline yazılmaktadır.

Gerçek Tüzel Kişi Çek Karnesi: Şahıs firması olarak ticari faaliyette bulunan firmalara verilmektedir. Çek verilirken üzerine lehdarın yazılması gerekir.

Gerçek Tüzel Kişi Hamiline Çek Karnesi: Şahıs firmalarına verilir. Çek verilirken üzerine hamiline yazılır. Çekin tahsilini herhangi bir kimse yapabilir.

Ticari Çek Karnesi: Anonim Şirketlere (A.Ş.) ve Limited Şirketlere (L.T.D.) verilen çek çeşididir. Çek üzerine çeki alan kişinin yazılma zorunluluğu bulunur.

Ticari Hamiline Çek Karnesi: Ticari çek karnesi ile aynı özelliklere sahip olmasına rağmen, çekin üzerine alan kişinin isminin yazılmasına gerek bulunmamaktadır.

Çek İstihbaratı ve Karekodlu Çek

Genellikle çeki alan kişiler, çekin verildiği bankayı veya kendi çalıştıkları bankaları arayarak çek hakkında bilgi almak isterler. Bu şekilde yapılan çek istihbaratı sonucunda gelen cevap olumsuz ise sıkıntı görülmez fakat olumlu ise banka görevlisine güvenerek çeki alabilirsiniz.

Günümüzde bankalar zorunlu olarak karekodlu çek vermektedir. Bu karekod kullanılarak çekin istihbaratını kendiniz yapabilirsiniz. Findeks mobil uygulaması sayesinde düşük bir ücretle çek raporu alınabilmektedir.  Bu konuda ayrıntılı bilgiye karekodlu çek makalemizde geniş şekilde yer verdik.

Çek Terimleri Hakkında Kısa Bilgiler

Çekle ilgili olarak karşınıza çıkabilecek terimleri aşağıda size vermeye çalıştık. Tek tek çek terimlerini inceleyelim.

Kaşideci: Çeki düzenleyip veren demektir.
Muhatap: Çeki düzenleyen banka şubesidir.
Hamil: Çeki elinde bulunduran alacaklı kişidir.
Kaşide: Çekin düzenlenerek imzalanıp alacaklı kişiye verilmesi anlamına gelir.
Ciro: Alınan çekin başkasına devredilmesidir. Çekin arkasına firma kaşesi ve imza atılarak bir başkasına verilebilir.
Vade: Çekin ödeme günüdür.
Takasa vermek: Vadesi gelen çek tahsili için, çeki veren şubeye gitmek gerekir. Tahsil edilen çeki çalıştığınız bankaya verebilirsiniz. Bu banka aracılığıyla çekin tahsil edilmesine çeki takasa vermek denmektedir.

One comment

  1. Merhaba, şirketimiz için çek defteri ihtiyacımız oldu. Daha önce çek kullanmadığımız için bize bir rehber gerekliydi. Yazının bu doğrultuda çok işime yaradı. Artık çek defteri kullanımı ve ücretleri hakkında yeterli bilgiye sahibim. Teşekkür ederim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir